De vrienden zijn terug (van nooit weggeweest)
In de negentiende eeuw waren verenigingen van cultuurminnende vrienden de stichters van musea en podia. Zo zijn het Stedelijk Museum, het Concertgebouw en Dordrechts Museum opgericht door groepen gelijkgestemde idealisten. In de twintigste eeuw kregen de vriendenverenigingen een veel bescheidener rol, omdat de overheid de belangrijkste initiator en financier van cultuur werd. Maar nu diezelfde overheid zich weer terugtrekt, zullen veel cultuurinstellingen hun vriendenvereniging nieuw leven willen inblazen. De belemmering hierbij is dat het organiseren, administreren en betalingsverkeer vaak meer kost dan het oplevert. Althans, als het op de oude manier wordt georganiseerd.

Wat doet de vrienden-app?
De vrienden-app combineert de kracht van het negentiende-eeuwse vriendeninitiatief met de kansen van eenentwintigste-eeuwse digitale media. Hij helpt bij het opzetten en runnen van een vriendenvereniging, vergelijkbaar met do-it-yourself software waarmee iedereen tegenwoordig zijn eigen website kan bouwen. Het gaat om een gebruikersvriendelijke online dienst die je in staat stelt om de administratie, donaties en communicatie met je vrienden eenvoudiger en sneller te organiseren. De huidige technologie biedt inmiddels voldoende mogelijkheden hiertoe. Maar de sector moet volgens Asscher nu wel zelf het initiatief nemen de vrienden-app te ontwikkelen, liefst open source, zodat het gratis door iedereen kan worden gebruikt. Dan komt een vriendenvereniging (of eenentwintigste eeuwse variant hierop) ook binnen bereik van kleinere instellingen en zelfs van individuele kunstenaars, musici of ontwerpers.

De vrienden-app vereenvoudigt niet alleen de administratie, maar ook werving en promotie. Overal waar een instelling op het web aanwezig is, op websites, bij online kaartverkoop, op sociale media, wordt het mogelijk om direct – met online betalen via iDeal of Paypal – vriend of donateur te worden, ook voor kleine bedragen. En als er dan ook nog duidelijk bij staat dat de gift aftrekbaar is voor de inkomstenbelasting, dan komt de culture of giving in Nederland misschien echt van de grond.

Je vrienden of je professionele netwerk kunnen op Facebook of LinkedIn zien welke musea, theaters of groepen jij ondersteunt. Zo wordt vriend zijn een zichtbaarder en vanzelfsprekender onderdeel van het leven van een cultuurliefhebber. Voor instellingen en makers wordt het makkelijker om met meer mensen een duurzame relatie op te bouwen.

Wat kan je er nog meer mee?
De vrienden-app heeft meer voordelen. Als alle vriendenverenigingen die er gebuik van maken samenwerken, ontstaat uit de optelsom van alle vrienden bijna als vanzelf een consumentenorganisatie voor kunst en cultuur. Als gebruikers er toestemming voor geven kan de vrienden-app werken als bron van onderzoek en als manier om (ook tegenover de politiek) in aantallen te laten zien hoe groot het draagvlak voor cultuur is onder de bevolking.

Het is opmerkelijk dat een oud-beleidsmaker als Asscher zo’n concreet productvoorstel doet. “Ik pleit op dit moment voor praktische oplossingen waar cultuurinstellingen écht wat aan hebben, in plaats van weer nieuw beleid te bedenken waar cultuurinstellingen iets mee moeten.” De vrienden-app is een oproep tot meer afstemming en bundeling van krachten. Niet alleen in het bereiken en binden van publiek, maar ook op andere gebieden kan de cultuurwereld dit veel opleveren.  Wie heeft er nog een idee?

(Beeld: Haags Uitburo; Rijksmuseum)